به یاد رهی

سحرگاه 24 آبان ماه  1347 یکی از درخشانترین ستارگان آسمان علم و ادب ایران زمین برای همیشه غروب کرد .

محمد رهی معیری در دهم  اردیبهشت 1288 در تهران چشم به جهان هستی گشود . روح سرشار از لطافت و احساسش راهی جز پرواز بر فراز وادی زیبا و لطیف شعر و ادبیات نداشت . در نوجوانی اولین شعرش را سرود . عشق و ارادت او به استاد سخن " سعدی " بر اهل ادب پوشیده نیست که خود نیز در غزلهایش به کرات این شیفتگی را عیان کرده است :

سر خوش از ناله مستانه سعدی است رهی

همـه گویند ، ولی گفـته سعدی  دگــر  است    (ازغزل خاک شیراز)

اگرچه توانائی شگفت انگیزش در سرودن غزل به سبک عراقی او را شهره ادبیات فارسی نموده  اما قابلیت وی در انواع شعر و الهام از سایر بزرگان چون حافظ و مولوی انکار ناپذیر است .

ساقی بده پیمانه ای زآن می که بی خویشم کند

بر حسن شورانگیز تو   عاشـق تر  از  پیشم  کند   ( مطلع غزل  سوزد مرا سازد مرا )

    شاید بتوان بزرگترین خصوصیت اشعار رهی را سادگی و روانی آنها دانست . او از همه ابعاد زندگی و عشق سروده است . بدون پیچیدگی ! همین خصلت بی بدیل باعث شد تا بسیاری از اشعارش مایه ترانه های جاودان با صدای اساتیدی چون بنان ، بدیع زاده ، حسین قوامی ، دلکش ، رفیعی و ... شود . از نمونه ها می توان به تصنیف معروف " خزان عشق " با صدای استاد بدیع زاده ( شد خزان گلشن آشنائی ...) و " من از روز ازل " و " نوای نی " با صدای استاد بنان اشاره کرد .

به اتفاق رهی را مهربان با تبسمی همیشگی و دلی ساده و بی کینه توصیف کرده اند . همیشه تمیز و مرتب و بی آلایش بوده و در برخوردهایش گشاده رو و دلنشین .

بر سنگ نشان آرامگاهش در ظهیرالدوله سروده ایست که به سفارش خودش حک شده است :

مجموعه ای از اشعار رهی را می توانید در اینجا بخوانید .

         در انتها به معرفی اثری ماندگار از لقمان ادهمی می پردازم که در قالب دو تصنیف به نامهای اشک و افلاکی بر اشعار نغز رهی ساخته شده و با صدای گرم ودلنشین حسن ستارزاده ( ستار) در آلبومی بنام اشک به جاودانه ها پیوسته است :

                                   اَشک

( آهنگ  در مایه دشتی )

 زندگي بر دوش ما بار گـــراني بيش نيـست          عمر جاويدان عذاب جاوداني بيش نيست

لاله بزم آراي گلچين گشت و گل دمساز خار          زين گلستان بهره بلبل فغاني  بيش نيست

من اسيرم در کف مهر و وفـــاي  خويشـتن           ورنه او سنگين دل نامهرباني بيش نيست

هر خس و خاري دراين صحرا بهاري داشت ليک   سر به سر دوران عمر ما خزاني بيش نيست

اي گل از خون رهي پروا چه داري کان ضعيف       پر شکسته طاير بي آشياني بيش نيست

                                                  * * *

اشکم ولي به پاي عزيزان  چکيده ام       خارم   ولي  به سايه گل   آرميده ام

با ياد رنگ و بوي تو اي نوبهارعشق    همچون بنفشه سر به گريبان کشيده ام

چون خاک در هواي تو از پا فتاده ام       چون اشک درقفاي تو با سردويده ام

من جلوه شباب نديدم به عمر خويش       از ديگران   حديث جواني   شنيده ام

از جام عافيت مي نابـي   نخورده ام       وز شاخ آرزو   گل عيشي   نچيده ام

موي سپيد  را فلکــم   رايگان   نداد       اين رشته را به نقد جواني  خريده ام

اي سرو پاي بسته  به  آزادگي  مناز       آزاده من    که از همه عالم  بريده ام

گر مي گريزم از نظر مردمان رهي       عيبم مکن  !  آهوي  مردم    نديده ام

قطعه ای از این تصنیف زیبا را از اینجا دانلود کنید . ( ۹۲۵  کیلوبایت !)

روز 24آبان با شمعی و شاخه گلی بر مزارش یادش را گرامی می داریم .

روحش شاد.